il Tramonto

In onze berichtgevingen zouden we zo maar de indruk kunnen opwekken dat we alleen maar bezig zijn met eten en drinken. Okay, als je kiest voor een tweede basis in een land met een andere cultuur en dat land heet ook nog eens Italië, dan is het – vinden wij – begrijpelijk dat een zo breed mogelijk smakenpallet aan bod komt.


Met de Collio (met de beste witte wijnen van Italië) op 50 kilometer afstand en de hoofdstad van de Prosecco, Valdobbiadene, op 65, is het begrijpelijk dat onze ervaringen met wijnproeven en –genieten, evenzeer ruim bemeten aan bod komen in al onze verhalen.

Maar hartje zomer in Noord Italië staat voor ons gelijk met cultuur opsnuiven. Mensen denken daarbij vaak spontaan aan de steden Venezia of Triest. Een kenner of iemand met een scherpe of goed voorbereide vakantieblik ontdekt in de meest kleine dorpjes de unieke oudheidkundigheden die er soms voor het oprapen liggen. Denk aan een deel van de Romeinse ‘Via Appia’ die in Concordia Sagittaria opgegraven en te bezichtigen is.

Sedert 1994 heeft men in Friuli Venezia Giulia een project PIC (Progetto Integrato Cultura) gestart met als doel om mensen hernieuwd in contact te brengen met enerzijds muziek anderzijds het culturele erfgoed van Italië o.a. landhuizen (in het Italiaans villa’s) die in vroegere tijden een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis. Door hun positie, dan wel door de families die vanuit deze ‘optrekjes’ de touwtjes in handen hadden. Denk aan de familie Savorgnan waartoe Julia (die van Romeo) behoorde en de Dogen, de bestuurders van Venetië die overal hun landgoederen hadden.

PIC heeft het zomerseizoen 2014 ‘Musica in Villa’ geopend met een uniek en groots optreden van Glauco Venier in de tuin van de majestueuze ‘Villa Manin’ van de rijke familie Manin, waartoe de laatste Doge van Venezia behoorde. In dit prachtige paleis is in 1797 het verdrag van Campoformido getekend (eigenlijk de vrede tussen de Habsburgers en Napoleon) waardoor Venezia tot Oostenrijk verviel en de republiek Venezia werd beëindigd en daarmee ook de rol van de Doge van Venezia. Bonaparte had in die tijd dit paleis als hoofdkwartier en in de voormalige vertrekken van de Doge heeft hij het plan geschetst voor een moderner Europa met hem als middelpunt.

De laatste edelman Manin heeft in 1969 het paleis verlaten onder ‘lichte’ dwang vanuit de gemeenschap / overheid. Het gebouw was sterk vervallen, de familiekas was leeg. De graaf was verworden tot een zonderling die op verschillende wijzen en door verschillende mensen in de omgeving nog levendig wordt beschreven. Inmiddels is het paleis eigendom van de regio Friuli Venezia Giulia. Het is zeker de moeite van een bezoek waard.

Glauco Venier (1962), componist en jazz muzikant, geboren en getogen in Udine en Codroipo is een heel bijzondere man. Hij heeft orgel gestudeerd aan het bekende Jacopo Tomadini conservatorium te Udine alvorens hij de jazz ontdekte. Bekend in de USA en in zijn branche over de gehele wereld, had hij zich begin dit jaar tot doel gesteld om oude Friuliaanse (vissers)liederen, sagen, versjes en verhalen in een (nieuw) muzikaal jasje te stoppen.

Zijn muziek vinden wij van topniveau. Met het FVG Symfonie orkest en een Jazz Big Band weet hij iedere keer een compositie te maken waar je ‘u’ tegen zegt. Geraffineerd, uitdagend, meeslepend en werelds. Met een ongelooflijke ongedwongenheid, ontwapenend, grappig en puur (zichzelf zijnd) wendt hij zich met gemak tot het publiek. Het publiek ligt als één brok ‘fan’ aan zijn voeten. Hij wordt op warme handen gedragen.

Symphonika is instrumentaal gezien al een wonderbaarlijk staaltje werk en zo mogelijk een heruitvinding van jazz. Norma Winstone, voor intimi Normina, zingt op deze CD ook nog eens de sterren van de hemel. Deze Engelse dame (73 jaar jong) heeft een ongekend stembereik. Haar lage tonen zijn bijzonder en warm. Het stemgeluid komt dan in de buurt van die van Mina als zij ‘Magnificat’ zingt van haar CD ‘Dalla Terra’. In de hoogte is ze een geraffineerde jazz professional met een mooie helderheid zonder schel te zijn met een prachtige zuiverheid.

Okay, mensen die ons kennen weten dat wij liefhebbers zijn van Rita Reys, Ella Fitzgerald, Laura Fygi en Diana Krall, dus we zijn wel wat gewend en verwend. Deze dame heeft mijn hart gestolen en ik kan alleen maar zeggen: chapeau! Bijkomend probleem voor Norma was wel dat zij vele liederen in het Friuliaans moest zingen. Voor een Engelse is dat is geen makkelijke klus met een taal die ‘hangt’ tussen het Italiaans en Sloveens.

Omdat aanvangstijd 21:00 uur in de Italiaanse praktijk ruim half tien betekent, en daardoor de pauze was komen te vervallen was er geen mogelijkheid om die pauze te benutten om de vele bekenden even te spreken. Uiteindelijk 23:45 uur na de tweede toegift, tijd om naar huis te gaan, of ‘dzing a čhase’ / anín a cjase’ zoals de Friuliaan zegt. En dan ook nog eens voldaan en verrijkt!