il Tramonto

In een tijdsbestek van enkele weken stuitten we op twee kerkkunstwerken die een gelijkenis vertoonden. Een kruisbeeld en een schilderij van Jezus. Van dezelfde kunstenaar? We gingen op onderzoek uit…

Terwijl ik deze blog schrijf, valt de regen met bakken uit de lucht en is nog maar 19 graden. Hoe anders in de afgelopen maanden toen we hier in Italië op allerlei wijzen zochten naar verkoeling aangezien het in huis te warm was. We hebben uren rondgelopen in diverse supermarkten waar de airco’s op volle toeren draaiden. Toen onze creditkaart begon te sputteren, moesten we nieuwe wegen inslaan. We zijn derhalve met de airco gekoelde auto gaan toeren en kerken gaan bezoeken in omliggende dorpen en steden. Over het algemeen was het in een kerk net nog iets minder warm dan buiten in de zinderende zon. Het was dan ook geen straf om eens op ons gemak een kerk van voor tot achter te bestuderen.

De Italiaanse kerken zijn ongelooflijk mooi gedecoreerd. De fresco’s, beelden, schilderingen en versieringen zijn voor ons – Nederlanders – bijna onvoorstelbaar, zeker als je bedenkt dat onze protestantse kerken volledig verstoken zijn van versiering. Je kunt je voorstellen dat de enorme rijkdom die wij zien als we in Italië een kerk binnentreden voor ons bijna adembenemend is.

De Italiaanse kerken zijn ongelooflijk mooi gedecoreerd. Als je sommige kerken aan de buitenkant ziet – zoals deze meer dan 500 jaar oude kerk (links op de foto) van Tauriano, kun je je niet voorstellen dat het bouwwerk van binnen juweeltjes herbergt. De fresco’s, beelden, schilderingen en versieringen zijn voor ons – Nederlanders – bijna onvoorstelbaar, zeker als je bedenkt dat onze protestantse kerken volledig verstoken zijn van versiering. Je kunt je voorstellen dat de enorme rijkdom die wij zien als we in Italië een kerk binnentreden voor ons bijna adembenemend is.

Onze ogen stropen muren en plafonds af om alle moois in ons op te nemen en te documenteren. Onlangs deden we een opmerkelijke ontdekking. Tijdens ons ‘kerktoertje’ stuitten we op het kleine dorpje Domanins, onderdeel van de gemeente San Giorgio di Richinvelda waar de vermoorde Nederlandse politicus Pim Fortuyn begraven ligt. Het kruisbeeld achter het altaar van de kerk van Domanins had een ongelooflijke gelijkenis met de afbeelding van Jezus op een schilderij (een drieluik) in de kerk van Tauriano. Het dorp Tauriano maakt onderdeel uit Spilimbergo wat weer bekend is van de internationale mozaïekschool. De kerk van Tauriano hadden we net een week daarvoor bezocht. Zouden beide werken van dezelfde kunstenaar zijn? Of in ieder geval uit dezelfde periode? Nieuwsgierig als we zijn startten we meteen met onze recherche en zoals je begrijpt na lezing van dit verhaal: een succesvolle!

Het moderne kruisbeeld

De gelijkenis zal gelegen zijn in het feit dat dat beide kunstwerken in dezelfde tijd gemaakt zijn, de jaren tachtig van de vorige eeuw. De maker van het prachtige en moderne kruisbeeld is Antonio Boatto (1936 – 2015) uit San Stino di Livenza. Het kruisbeeld is een keramiek. Boatto heeft na zijn opleiding in Milaan maar liefst 388 kerkelijke kunstwerken op zijn naam staan die je in 115 kerken in de gehele wereld tot in New York en Boston toe kunt bewonderen. Het kleine dorpje Domanins mag dan ook bijzonder trots zijn dat zij zo’n juweeltje in de kerk heeft hangen.

Een drieluik per toeval

De prachtige drieluik aan de zuidwand van de kerk van Tauriano is van de hand van meester Giovanni Martina (1955 Tauriano). Met deze inmiddels in Milano wonende kunstenaar hebben we via vele omwegen persoonlijk contact kunnen leggen. Hij legde ons met enthousiasme uit hoe hij tot zijn meesterwerken kwam. Giovanni, kortweg Vanni genoemd, voelt soms op onmogelijke momenten de inspiratie opkomen om een werk te creëren. Deze keer, begin jaren tachtig was de onrust ook zó groot dat hij midden in de nacht moest starten met het schilderij van Jezus. Tot zijn ergernis had hij geen groot doek, wel drie kleinere. Dus besloot hij om een drieluik te maken dat hij heeft geschonken aan de kerk van zijn geboorteplaats Tauriano. Drieluiken in horizontale richting zie je vaak boven de altaren in de kerken, deze kerk heeft een verticale drieluik die níet boven het altaar hangt maar aan een zijwand. Een drieluik per toeval!

Vanni is een gevierd tandarts met een grote moderne praktijk in Milaan en heeft ons toegezegd om in 2025 een tentoonstelling te verzorgen op Villa Valetudine (*), zijn eerste overzichtstentoonstelling in Medio Friuli, waarmee iedereen in de gelegenheid is om kennis te nemen van zijn gehele oeuvre.

Voor meer kunstwerken van Vanni Martina; https://vannimartina.it/

*) Als hobby schrijven wij op il Tramonto over de noord Italiaanse regio Friulië, maar daarnaast organiseren wij als tweede hobby bij ons thuis in Villa Valetudine culturele evenementen, waaronder bijna iedere maand een nieuwe kunsttentoonstelling.

redactie: Ad Smets