Het was op deze feestdag ook nog eens geweldig weer. Tot aan de lunch hebben we gewerkt en na de lunch hebben we buiten in het zonnetje heerlijk even koffie…
FRIULI OF FRIULIË What’s in the name?
De Italiaanse landstreek tussen de Veneto en Slovenië is bij Nederlanders en Belgen nog steeds relatief onbekend ook al schrijven wij al vele jaren over dit prachtige stukje Italië.
Voluit in het Italiaans heet dit deel van Italië Friuli-Venezia Giulia, in het kort Friuli of afgekort FVG. En dan komen we meteen bij de Nederlandse naam. Onlangs werden wij door een Italië deskundige ernaar gevraagd. “Hoe komen jullie erbij om Friuli in het Nederlands Friulië te noemen? In geen enkele Nederlandse encyclopedie wordt die naam genoemd. Dat klopt, ook in de oude vertrouwde Larousse wordt alleen gesproken over Friuli.
Gelukkig heb ik een goed geheugen en ik kon het de schrandere vragensteller uitleggen waar de spelling ‘Friulië’ mogelijkerwijs is ontstaan. Ik ga daarvoor ruim 55 jaar terug in de geschiedenis. We hadden tijdens onze zomervakantie in Staufen, Schwarzwald (het Zwarte Woud) een Duitse familie leren kennen waarmee we vele jaren vriendschap zouden krijgen. Deze familie vroeg ons in het jaar erop mee te gaan naar Italië, Lignano Sabbiadoro. Een van de meest belangrijke badplaatsen van Italië maar zeker ook van Friaul. Zo wordt deze regio in het Duits genoemd.
Mijn vader, jurist en voormalig journalist en zeker ook purist als het ging om de Nederlandse taal, vond het eigenlijk vreemd dat er geen lekker Nederlands klinkende naam bestond voor dit vakantieoord dat we na drie reisdagen aandeden terwijl de Duitsers er wel een hadden. Hij noemde het daarom Friulië. Met een e met puntjes achter de i.
In de gehele familie en vriendenkring werd deze naam snel overgenomen en is na tientallen jaren ingeburgerd. Zelfs in Wikipedia en ChatGPT wordt er nu over gesproken.
In de voetsporen van mijn vader
Reeds in het begin van ons Italiëmagazine ‘il Tramonto werden wij een keer door een andere taalpurist op de vingers getikt. Wij gebruiken namelijk het bijvoeglijke naamwoord ‘Friulaans’ en hij maakte ons erop bewust dat het Friulisch moest zijn. Taalkundig had deze brave man helemaal gelijk. Friulisch is formeler en wordt in wetenschappelijke en taalkundige geschriften zeker wel gebruikt. Toch geven Wikipedia en ChatGPT gelukkig aan dat Friulaans gebruikelijker is en veel Nederlandser klinkt en bovendien beter past in informele teksten.
In het Friulaans heet deze autonome Italiaanse regio FRIÛL. Het is overigens een autonome regio met vergaande eigen wetgevende status en een behoorlijke financiële autonomie kennen. Je kunt deze regio vergelijken met een Bundesland in Duitsland. Wij hebben dan ook een eigen regering met een president en een Parlement.
Hoe het ook zijn moge, wij pretenderen geen taalpuristen te zijn en eerlijk gezegd vinden wij het gaaf om een trend te zetten. Wij wonen in Friulië en we spreken Friulaans, hoewel dat laatste is gelogen want die taal is erg moeilijk te leren. Wij willen eerst beter Italiaans leren en dan pas Friulaans. Overigens is dit de tweede officiële taal in Italië qua aantal mensen die het spreken. Het is een reto-romaanse taal met vele lokale varianten. In ons boek L’amore geven wij in een van de hoofdstukken nadere aandacht aan deze prachtige taal.
In Friulië worden alle officiële namen in twee talen weergegeven. Hier van onze gemeente Camino al Tagliamento, in het Friulaans: Cjamin dal Tiliment.
