Huzarensalade, Insalata Russa…. what’s in the name…

il-tramonto_09263

insalata russa bij onze supermarkt in Pertegada

Toen ik onlangs een ‘Hollandse’ maaltijd op het menu had staan, kookte ik bewust meer om voor de volgende dag een huzarensalade te maken van de gekookte aardappelen, erwten en wortelen. Uiteraard aangevuld met andere ingrediënten.

Huzarensalade – Slaatje – Kaaj Sjottel
Op het moment dat ik de volgende dag de salade op tafel zette, vroeg ik mij af hoe nu eigenlijk deze salade genoemd wordt. Bij ons thuis werd het ‘slaatje’ genoemd, in de Spar-winkel van m’n ouders te Vinkeveen verkochten we in al de jaren 60 een kant-en-klare versie onder de naam ‘huzarensalade’ en Ad, als geboren en getogen Limburger, noemt dit gerecht ‘kaaj sjóttel’ (koude schotel). En sinds wij veel tijd in bella Italia doorbrengen, stuitten we hier op de benaming ‘insalata russa’ (Russische salade).

Toch merkwaardig dat je ineens stilstaat bij de benaming van een gerecht wat je al decennialang achter de kiezen hebt.

De Limburgse benaming behoeft geen toelichting, want het betreft hier eenvoudigweg een koud gerecht. Maar waarom wordt het huzarensalade of Russische salade genoemd? Geschiedenis was nooit mijn sterkste vak (saai, toch?) maar één ding weet ik wel: Huzaren waren geen Russen!

il-tramonto_2685Huzarensalade
Over de oorsprong van de naam huzarensalade zijn de meningen erg verdeeld. De meest ‘geaccepteerde’ versie: de Huzaren waren van oorsprong Hongaarse ruiters, die in de Keizerlijke Oostenrijkse legers ten strijde trokken tegen de Turken. Zij werden vooral ingezet om de vijandelijk gebieden te verkennen. Eenmaal tussen de vijand moesten ze onopgemerkt zien te blijven. Oftewel een vuurtje stoken om te koken was te opvallend en daarmee te gevaarlijk. Daarom namen de huzaren vooraf bereid voedsel mee. Zonder te koken en dit voedsel te mengen ontstond een koude salade. Dit zou de herkomst van de ‘huzarensalade’ verklaren.

Russische salade (insalata russa)
In heel veel landen, o.a. Italië staat deze salade bekend als Russische salade of Russisch Ei. Alhoewel volgens de overlevering de ingrediënten van deze salade enigszins afwijken van de huzarensalade, zijn er wel verdacht veel overeenkomsten. In Rusland zelf is de salade bekend onder de naam salat olivjé, naar de van oorsprong Belgische kok Lucien Olivier die de salade rond 1860 in Moskou introduceerde. Dit gerecht heeft jarenlang op de menukaart gestaan van het prestigieuze restaurant De Hermitage in Moskou.

Italiaanse salade voor de Russische Tsaar
Andere bronnen verklaren de oorsprong bij een Italiaanse kok aan het hof van de koninklijke familie Savoia (1800), die voor het bezoek van de Russische Tsaar een gerecht bereidde met ingrediënten die destijds alleen nog maar in Rusland verkrijgbaar waren zoals wortel en aardappel. Uiteraard bestond er toen nog geen mayonaise maar werd er room gebruikt in dit gerecht.

Wat een historie heeft zo’n simpel gerecht wat in heel veel landen gegeten wordt en bijna net zo veel namen kent: huzarensalade, Russische salade (niet alleen in Italië maar ook in Spanje, Portugal, Frankrijk en Griekenland) of witte salade (Litouwen). Zelfs in Iran kent met dit gerecht onder de naam Olivier Salade.

Het is wel frappant dat in Hongarije – let wel de huzaren waren van oorsprong Hongaarse ruiters – deze salade niet huzarensalade, maar Russische salade genoemd wordt…..

Misschien is het daarom wel goed dat wij in Nederland het uiteindelijk gewoon SLAATJE zijn gaan noemen. Zonder enkele link naar het land voor oorsprong. Dus eigenlijk helemaal niet zo’n geen gek idee van die Limburgers om het ‘ ‘kaaj sjóttel’  gewoon koude schotel te noemen.

il-tramonto_2679

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *