il Tramonto

Wat heeft Andy Warhol nou te maken met Italië? Waarom een blog over deze wereldbekende kunstenaar in ons digitale Italiëmagazine? Daar moet toch iets speciaals aan de hand zijn…..

Inderdaad: het Friulaanse stadje GORIZIA werd in 2025 de Europese Cultuurstad van Europa en met deze benoeming werd ook besloten om een overzichtstentoonstelling van Andy Warhol te organiseren met als titel: ‘BEYOND BORDERS!

Over de grenzen heen……

Heel toepasselijk in onze situatie want eigenlijk is het niet alleen de Italiaanse stad GORIZIA die in culturele zin de hoofdrol speelt. Dat doet het samen met de Sloveense zustergemeente NOVA GORICA. Want net als Kerkrade (NL) en Herzogenrath (D), liggen de twee culturele hoofdrolspelers aan elkaar vast waarbij de grenzen eigenlijk op een natuurlijke wijze vervagen. De muur die de twee landen van elkaar scheidde is in 2004 ‘gevallen’ en je loopt nu zonder dat je het merkt van het ene naar het andere land.

Over de grenzen, een mooie titel voor een belangrijke tentoonstelling van een wereldberoemde kunstenaar die ons heeft uitgedaagd om over onze eigen grenzen heen te kijken.

Want laten we wel wezen, Warhol brak met traditionele ideeën over kunst. Hij nam alledaagse objecten zoals soepblikken, Coca-Cola-flesjes en beroemdheden, en verhief ze tot kunst. Daarmee stelde hij vragen als:
1) Wat ís kunst eigenlijk?
2) Wie bepaalt wat waardevol is?
3) Moet kunst origineel zijn, of mag het herhaald worden zoals in een fabriek?
Door die vragen op te werpen, dwong hij kijkers om na te denken over hun eigen grenzen: culturele grenzen, smaakgrenzen, ideeën over authenticiteit. Zijn werk daagde mensen uit om buiten het elitaire kunstwereldje te denken en de schoonheid in het alledaagse te zien.

Tegelijkertijd was hij ook een meester in het blootleggen van de oppervlakkigheid en obsessie met roem in de moderne cultuur. Zijn beroemde uitspraak “In the future, everyone will be world-famous for 15 minutes” was zowel een voorspelling als een spiegel.
Dus ja, Warhol zette aan tot grensverlegging, maar vaak op een subtiele, ironische manier. Hij zette mensen aan het denken, of ze dat nu wilden of niet.

De overzichtstentoonstelling van Warhol

Het decor werd gevormd door het prachtige achttiende eeuwse paleis Palazzo Attems Petzenstein, zelf een voorbeeld van grenzeloze kunststijlen. Is het Barok of toch meer Roccoco en sowieso heeft het neoklassieke renovaties ondergaan in de negentiende eeuw. Ooit gebouwd door een van de meest machtige dynastieën in Friulië, de prinsen Attimis. Een rijke familie die naast de familie Savorgnan waartoe Giulietta – die van Romeo – ook toebehoorde de scepter zwaaide over grote gebieden in Noordoost Italië.

Een warm compliment aan de Friulaanse regering die de entreeprijs werkelijk erg laag heeft weten te houden zodat het voor een groot publiek mogelijk was om deze unieke tentoonstelling te gaan bekijken. Op zulke momenten zien wij de verschillen met Nederland waarbij de prijzen toch echt bedenkelijk zijn en het vaak de rijkere laag is die zich zo’n kunstuitstapje kan vergunnen.

Een generieke kritische opmerking daarentegen wil ik geven over de doorsnee presentaties van tentoonstellingen in Italië: veel kunstwerken hangen scheef. Zoiets ergerlijks. Sjaak en ik konden het niet laten door hier en daar de schilderijen recht te hangen. Waarschijnlijk viel het de bewaking op want we werden op onze slentertocht door het paleis na een half uur op de voet gevolgd door een bewaker. Tja, beroepsdeformatie heet dat. Iedere dag controleren wij bij ons op Villa Valetudine de diverse tentoonstellingen op ‘scheefhangen’. Op het moment dat ik deze blog schrijf hebben wij de grote overzichtstentoonstelling van Renza Moreale en de kleine veertig werken die zij bij ons in de Francesca Scaini Zaal heeft hangen, hangen dan werkelijk ook tot op de millimeter recht.

HARE MAJESTEIT, onze koningin Beatrix.

Ik vond de wand met de diverse uitvoeringen van haar echt super! Zó mooi om die werken in het echt te zien. En weet je wat ons toen pas opviel? Dat de meest prachtige kunstwerken uit de privécollectie van Reinhard Lodewijk den Hengst kwamen. Van wie?

Van de Nederlandse entrepreneur wiens internationaal pseudoniem Lex Harding luidt. Met een geschat vermogen van meer dan honderd miljoen bezit deze radioman een gigantische kunstcollectie van Andy Warhol. Meer dan 50% van de 180 tentoongestelde werken kwamen dus uit Nederland. Wie had dat gedacht. Ook de LP hoezen, prachtig stuk voor stuk, waren bijna allemaal van Lex afkomstig.

We hebben er echt van genoten om diverse kunstwerken met eigen ogen te zien. Doch ook de vele foto’s die een terugblik gaven op zijn leven waren prachtig en interessant. Sowieso vind ik dat de zwart-wit foto’s die het leven uit de zestiger jaren weergeven, altijd bijzonder interessant. De mensen waren zó in ontwikkeling, op een persoonlijke ontdekkingstocht, op zoek naar individuele vrijheden dat ik er met weemoed aan moet terugdenken. Wat zijn we nu weer verschrikkelijk aan het verengen, niets mag meer, de bekrompenheid viert hoogtij en de ene beleert de ander nog meer dan andersom.
Over de grenzen heen …… een mooie titel voor een interessante en leerzame tentoonstelling.

P.S.: onze regering in Friulië doet ongelooflijk haar best om nationaal en internationaal in de picture komen te staan want in 2027 heeft een andere Friulaanse stad de eer om de Culturele Hoofdstad van Italië te worden, te weten PORDENONE.