il Tramonto

INLEIDING: Het komt niet vaak voor dat twee Nederlanders medeoprichters zijn van een Italiaans tijdschrift. En toch is dat bij “Il Ponte”, dat meer dan 50 jaar geleden is opgericht om over Midden-Friulië te schrijven, wel het geval. ‘Il Ponte’ (de brug) is een uniek magazine dat diep geworteld is in de regio. Vanaf december 2025 beleeft het tijdschrift een nieuwe fase dankzij een nieuwe vereniging bestaande uit jong talent en ervaren journalisten en uit ons.

TOELICHTING: In Nederland en ook in België wonen erg veel mensen die hun wortels hebben in het Noordoosten van Italië, in Friulië, voluit Friuli Venezia-Giulia. Het is een autonome regio binnen Italië, met een eigen regering en met een eigen taal, het Friulaans dat de tweede taal binnen Italië is. Tijdens de vele emigratieperioden die Friulië heeft gekend zijn vele families in Nederland en België terecht gekomen om in de mijnen te werken, als schoorsteenveger, dan wel als terrazzowerker. Met hun komst, groeide ook het aantal Italiaanse ijskramen en later de ‘gelaterie’. Voor mensen met hun wortels in dit prachtige stukje Italië maar ook voor andere Italiëliefhebbers vormt een samenwerking tussen ons magazine ‘il Tramonto’ en ‘il Ponte’ een waardevolle brug!

Aan het hoofd van ‘il Ponte’ staat de nieuwe directeur Paolo Di Biase. Wie is deze journalistieke leider en welke visie heeft hij, welke toekomst ziet hij voor ‘il Ponte’? We stellen hem graag aan je voor middels 5 vragen.

Beste Paolo, sinds december 2025 ben je de nieuwe directeur van het historische tijdschrift Il Ponte. Hoe is deze nieuwe uitdaging op jouw carrièrepad terecht gekomen?

Het kwam op onverwachte wijze, maar niet plotseling. Mijn samenwerking met Il Ponte begon ongeveer acht jaar geleden en heeft me in de loop van de tijd in staat gesteld om de regio met haar eigen cultuur goed te leren kennen. Ik heb jarenlang de rubriek ‘bekende personen’ verzorgd, waarin ik mensen interviewde die zich op verschillende terreinen hebben onderscheiden, mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt binnen onze Friulaanse maatschappij. Toen de oorspronkelijke oprichters van ‘il Ponte’ ervoor kozen te stoppen met het tijdschrift en ons deze waardevolle erfenis toevertrouwden, en de nieuwe vereniging werd opgericht om de activiteiten voort te zetten, heb ik het voorstel met volledige bewustzijn geaccepteerd. Nu directeur te zijn van Il Ponte is voor mij een groot voorrecht en tevens een grote verantwoordelijkheid, maar betekent ook een belangrijke stimulans om het ingeslagen pad voort te zetten, het opgebouwde te versterken en de weg te openen naar nieuwe en betekenisvolle mijlpalen.

Kun je ons kort vertellen wie Paolo Di Biase is en wat jouw band met de journalistiek is?

Ik ben geboren in Cilento, een gebied van buitengewone schoonheid in het hart van de provincie Salerno (Campanië, onder Napels). Nog heel jong, nog voor ik de meerderjarige leeftijd bereikte, kwam ik in Friulië terecht nadat ik een militaire opleidingsschool had gevolgd. Mijn eerste verblijfplaats was Codroipo (redactie: op 4 km van onze Villa Valetudine). Het was niet alleen een geografische verandering, maar tevens een grote levensverandering: het begin van een nieuw verhaal gevuld met ontmoetingen, keuzes en verbondenheden die dag na dag werden opgebouwd. Ik ben een Friulaan door adoptie geworden, uit vrije keuze en na zoveel jaren voel ik mij ook een Friulaan.

Het was Friulië zelf, met haar bescheiden en onbuigzame mensen, met hun eigen wijze om moeilijkheden zonder ophef aan te pakken, die mij een thuisgevoel gaf. Deze band werd definitief gesmeed door de tragedie van de aardbeving van 1976. In die dramatische dagen heb ik samen met mijn militaire eenheid hulp geboden aan de getroffen bevolking, waarbij ik gedurende lange tijd actief en onafgebroken heb gewerkt.

Ik heb het lijden van de Friulanen gezien, maar ook een buitengewone waardigheid, een collectieve kracht die bestond uit stilte, werk en solidariteit. Op dat moment is Friulië onderdeel van mijn leven geworden: niet alleen een plek om te wonen, maar een gemeenschap waarmee ik me diep en blijvend verbonden voel.

Mijn band met de journalistiek daarentegen begon vele jaren later, tijdens de periode dat ik ‘persofficier’ was bij een belangrijk militair commando van het Italiaanse leger. Het dagelijkse contact met de ‘mediawereld’ stelde me in staat de waarde van informatie en het gewicht van de verantwoordelijkheid bij het rapporteren van feiten te begrijpen. De contacten met de redacties van kranten en televisiezenders hebben mijn interesse in de jaren daarna steeds verder aangewakkerd, wat uitmondde in een ware passie. Toen ik, vijf jaar later, mijn militaire uniform uitdeed, koos ik ervoor deze roeping te volgen door als verslaggever aan de slag te gaan bij Il Gazzettino (een dagblad oorspronkelijk opgericht in 1887 te Venetië), in de redactie van Udine, waarmee mijn journalistieke carrière begon.

In het verleden werden wij vaak gewezen op Il Ponte als een gezaghebbende bron van informatie ten behoeve van onze eigen journalistieke inzet ten behoeve van het Nederlandstalige tijdschrift Il Tramonto. In de loop van de tijd heeft Il Ponte zich bewezen als referentiepunt voor Midden-Friulië. Wat zijn voor jou als directeur de belangrijkste uitdagingen, nu en in de nabije toekomst?

Il Ponte is niet alleen informatie, maar veel meer. De oprichters van de nieuwe vereniging die daarmee de erfenis hebben voortgezet, zullen zich daarvan bewust moeten zijn. Jullie aanwezigheid in onze Vereniging, beste Ad en Sjaak, verrijkt het werk van het hele team en we rekenen allemaal op de bijdrage vanuit jullie ervaring.
Een van de eerste uitdagingen die ons te wachten staat, is het communicatiemodel bijwerken en ervoor zorgen dat het toegankelijk is voor de hele gemeenschap, waarbij we verschillende generaties betrekken en hen, zoals ik al zei, niet alleen informatie bieden, maar ook nieuwe projecten vooral van culturele aard. Als ik aan jongeren denk, stel ik me een modern online platform voor, geïntegreerd met de belangrijkste sociale netwerken die zij het meest gebruiken, waarmee ze het tijdschrift ook digitaal kunnen lezen en doorbladeren. Voor de ouderen werken we er daarentegen al hard aan om ervoor te zorgen dat het tijdschrift in maart gedrukt kan worden en zodat we het grootste deel van de bevolking in Midden-Friulië kunnen bereiken. Natuurlijk zijn dit slechts de allereerste prioriteiten.

In de Nederlandstalige landen is er een geleidelijke afname van papieren tijdschriften en zelfs historische kranten worden steeds vaker digitaal gelezen, op de computer of tablet, ook door de wat oudere bevolkingsgroepen. In het kader van toenemende digitalisering, hoe stel je je de evolutie van Il Ponte voor?

Investeren in de papieren versie betekent niet dat je alleen naar het verleden kijkt, maar dat je een geïntegreerde en bewuste redactionele strategie hanteert. Il Ponte is reeds een gevestigde koptitel die online actief is; de papieren editie speelt echter een aanvullende rol door extra ruimte te bieden voor verdieping en reflectie. Het is een instrument dat het collectieve geheugen kan stimuleren, het bewustzijn kan versterken en burgerparticipatie kan bevorderen, vooral onder de volwassen en oudere bevolking. Een groep die een essentiële bron voor de gemeenschap vormt niet alleen qua ervaring en lokale verankering, maar ook voor het doorgeven van waarden en tradities. In dit opzicht draagt het papieren medium ook bij aan het tegengaan van het risico van informatie- en culturele isolatie door de band tussen informatie, territorium en mensen te versterken.

In de afgelopen maanden heeft de voorzitter van het Parlement van Friuli Venezia Giulia, Mauro Bordin, een werkbezoek gebracht aan Friulaanse organisaties in het buitenland. Een initiatief dat zijn oorsprong vindt in de migratiegeschiedenis van Friulië, gekenmerkt door talrijke golven van emigratie die duizenden Friulanen ertoe brachten ver van hun geboortegrond te gaan wonen. Het bezoek aan Argentinië had onder andere tot doel de band met deze gemeenschappen te versterken die, ondanks dat ze duizenden kilometers verwijderd zijn, hun relatie met Friuli Venezia Giulia levend houden. Ook in Nederland en België zijn veel mensen met Friulaanse roots. In deze context ziet Il Ponte een uitdaging om een verbinding te bouwen met dit lezerspubliek, zoals we dat ook trachten te bereiken met Il Tramonto.

Dit is echt een voor mij belangrijk onderwerp dat ik met veel sentiment wens te benaderen uit diep respect voor alle Italianen die in het buitenland wonen, in het bijzonder voor onze landgenoten van Friulaanse afkomst. Als hoofdredacteur van het tijdschrift vind ik het van essentieel belang om nieuwe generaties te betrekken bij één van de kernkwesties, zoals emigratie. Let wel, het gaat niet alleen om een geografische verplaatsing, doch ook een verwijdering van de geboortestreek, van geliefden, van de taal en van de eigen (culturele) identiteit. Het vertellen van en in gesprek gaan over de ervaringen van degenen die oceanen en grenzen hebben overgestoken, kan een ervaring van buitengewone educatieve waarde voor jongeren inhouden, waardoor ze worden geholpen na te denken over de betekenis van (wereld)burgerschap, collectief geheugen en de dialoog tussen culturen. In dit opzicht kan Il Ponte zeker bijdragen aan het versterken van die ideale en aan een concrete band tussen Friulië met de Friulaanse gemeenschappen over de gehele wereld.

We zijn aan het einde van het interview, wil je nog een afsluitend persoonlijk bericht of boodschap toevoegen?

Graag! Ik wil jullie danken voor de kans die jullie mij hebben gegeven om over Il Ponte te berichten via jullie Nederlandstalige online magazine, Il Tramonto, en gerelateerde social media kanalen, zijnde waardevolle bronnen voor ontmoeting, uitwisseling en delen van informatie. Kanalen die in staat zijn om de band met Friulië levendig te houden, zelfs buiten de geografische grenzen. Ik hoop dat er in de toekomst nieuwe gelegenheden voor dialoog en samenwerking zullen zijn. Ik wil mijn oprechte waardering uitspreken voor het werk dat jullie elke dag doen: jullie vertellen over Friulië met passie, deskundigheid en respect, en dragen bij aan het waarderen van een land rijk aan geschiedenis, identiteit en relaties. Nogmaals dank voor jullie inzet!