il Tramonto

De Guarneriaanse bibliotheek van San Daniele is de oudste bibliotheek in Friulië en één van de eerste publieke bibliotheken in Europa. We waren uitgenodigd door de burgemeester om de unieke collectie te bekijken.

Tijdens de begrafenis van onze gezamenlijke vriend, Pietro Pittaro (bij leven al een legende in de wijnwereld maar ook in de wereld van de kunst) spraken we met Pietro Valent, de burgemeester van San Daniele del Friulië. Hij nodigde ons uit om één van de oudste bibliotheken te bezoeken.

Voorafgaand aan ons bezoek aan de bibliotheek bezochten we de kathedraal met bijzondere beelden die ons inziens meer leken op Afrikaanse beelden dan de gebruikelijke Bijbelse voorstellingen. En daarna nog even een kijkje in het kleine San Giovanni kerkje met prachtige kleurrijke fresco’s. Voor toeristen is een bezoekje aan San Daniele zeker te moeite waard. We gaan daar nog wel een keer een blog aan wijden.

De bibliotheek werd in 1466 in het voormalige stadhuis opgericht door Guarnerio d’Artegna in San Daniele del Friulië en is de oudste bibliotheek in Friulië en een van de eerste openbare bibliotheken in Europa. Guarnerio was een geestelijke, maar besloot zijn nalatenschap niet aan de kerk te schenken, maar aan zijn geboortestad, waardoor het een voor publiek toegankelijke bibliotheek werd in tegenstelling tot de kerkelijke bibliotheken. Het herbergt ongeveer 12.000 boeken, waarvan het grootste gedeelte al met boekdrukken zijn vervaardigd, maar ook vele handgeschreven manuscripten. Na de val van de Republiek Venetië door Napoleon, op 11 september 1797, stal de Franse commissaris Gaspard Monge enkele van de belangrijkste manuscripten, die nog steeds worden bewaard in de Nationale Bibliotheek van Frankrijk te Parijs.

Zijden handschoenen

Je betreedt de bibliotheek via de raadszaal met o.a. een metergroot schilderij met Dante Alighieri van de schilder Domenico Someda. We kregen uitgebreide uitleg over het handgeschreven manuscript ‘Le Sentenze (De Zinnen)’ van Pietro Lombardo uit 1150, vervaardigd op perkament (dierlijke huid). Het oude perkament is zo broos dat dit manuscript in geklimatiseerde ruimtes wordt bewaard. Speciaal voor ons werd deze eruit gehaald en met zijden handschoenen werden de bladzijden omgeslagen.

Verder bevat de collectie een Byzantijnse bijbel waarvan iedere beginletter van ieder hoofdstuk een miniatuur kunstwerk is. Bij een zeldzame uitgave van Dante’s Inferno uit de veertiende eeuw kregen we uitgelegd dat dit een studieboek was met midden op de pagina de tekst van Dante in het ‘normale’ Italiaans en daarom heen allemaal Latijnse aantekeningen c.q. toelichtingen. Dante Alighieri schreef in de 13^e eeuw al in het ‘normale/volkse’ Italiaans, echter op de universiteiten werd alleen maar in het Latijn gestudeerd. De werken van Dante waren toen al zo belangrijk maar ook zo moeilijk te begrijpen dat de Latijnse toelichtingen het meervoudige waren dan de oorspronkelijke teksten.

Al met al een hele bijzondere ervaring. Daarbij komt nog het feit dat wij weliswaar Italiaans spreken, maar dat het toch een hele opgave was om alles te begrijpen. We kregen veel ‘technische’ termen, feiten, namen en data uit de Italiaanse geschiedenis om onze oren gesmeten, dat onze oortjes rood waren. Tijd voor een verkoelend wit wijntje?

De middag werd afgesloten met een bezoek aan het voormalige woonhuis van de oprichter van de bibliotheek Guarnerio d’Artegna, vlak tegenover de bibliotheek. Onder de woning bevindt zich nu de bar ‘Enoteca la Trappola’. Onder de prachtig verlichte gewelven dronken we een witte wijn uit de regio en uiteraard kon de burgemeester het niet nalaten om ons een hapje rauwe ham te laten proeven, want San Daniele is wereldberoemd om de daar vervaardigde rauwe hammen (prosciutto crudo). In San Daniele zijn 31 hamproducenten gevestigd, van kleine families die nog op ambachtelijke wijze werken tot grote industriële hamfabrieken. De uitnodiging van de burgemeester om een volgende keer een hamproducent te bezoeken met aansluitend een proeverij hebben we al op zak!