Over kaaskoppen en knoflookvreters!

Gek op Italië maar geen kaas lusten! Welke opties heb je dan?

Het is echt waar, als kind lustte ik absoluut geen kaas. Van de geur alleen al ging ik kokhalzen. Je vraagt je af wat ik dan in bella Italia ga doen, want ze gooien overal kaas op, toch? Ik neem je mee op reis naar dit mooie land in de hoop dat je straks – als we weer verlost zijn van dat vreselijke Cornona-virus – op vakantie komt in het land van de pizza’s, pasta’s en polenta met frico!

In ons eerste boek L’amore (klik hier om het te bestellen) beschrijf ik hoe mijn liefde voor dit knettergekke land ontstond. Zeven jaar oud en meteen verliefd op het land met z’n – laten we het netjes zeggen – aparte – mensen, Italianen. Het was goed toeven aan de prachtige gouden stranden van badplaats Lignano waar we nu op een paar kilometer vandaan ons zomer- annex gastenverblijf (Villa Greta) hebben. Altijd goed weer en veel vertier!

Regelmatig kan men bij wijnboer Paolo Ferrin ook kazen uit de regio proeven in combinatie met hun wijnen

Alleen dat uit eten!

Dat was een ramp. Als ik mensen aan de pizza zag beginnen waarbij ik door de vele dunne kaasdraden het bord niet meer zag, dan draaide mijn maag om. Dus bestelden mijn ouders voor mij een simpele pizza “ohne Käse.” “Ma, non è possibile, una pizza senza formaggio non è una pizza!” Dat is toch geen pizza! Zullen we er dan maar een beetje opdoen? Noooooo !

Alleen geen kaas?

Ik vond vis ook vies. Hoe de vissen eruit zien, altijd die mond open en de ogen puilen er zowat uit! De stank en het glibberige uiterlijk! Okay, in vroegere tijden aten wij op vrijdag Merluzzo (kabeljauw). Voor mij het kleinste stukje, al ging dat er met een citroen-botersausje makkelijk in. Vissticks vond ik veiliger, je zag het beest er ook niet meer aan en er zaten geen graten in. Maar ja, vissticks voor een gezin van 5 kinderen, dat was best duur en je had er veel van nodig.

Ik realiseer me dat ik als kind een hengel heb gekregen, van bamboe. Volgens mij tijdens een vakantie in Schwarzwald (Staufen). Toen ik er ook nog eens een vis aankreeg heb ik een half uur over de camping gerend om mijn vader te zoeken want ik durfde dat beest er niet af te halen. De hengel belandde al snel in de hoek van de tent. Dat staren naar water was bovendien niet mijn ‘ding’, ik vond het leuker om in dat water te spelen!

Ingrediënten voor vitello tonnato

Ook geen olijven en al zeker geen olijfolie!

Olijven, die groene dingen zijn zo bitter zuur en zout, zo onappetijtelijke en onsmakelijk! Bovendien dachten wij vroeger dat we aan de racekak kwamen van olijfolie. Zo min mogelijk ervan innemen, voordat de darmen verkrampen. Ja we wisten niet beter…

Geitenkaas met vijgen

Tijd voor de verandering!

Toen ik ongeveer 12 jaar was, vond ik het tijd worden om aan deze situatie toch echt iets te gaan veranderen. Ik startte met een half sneetje brood met jonge kaas. Eerst met echte Limburgse stroop eronder (appelstroop). Daarna met margarine. Het kokhalzen kon ik bedwingen. Uiteindelijk kon ik het waarderen. Maar alleen jonge kaas.  Een tweede fase werd ingeluid: kaas in gerechten. Bijvoorbeeld een plakje kaas op witlof. Vreselijk vies in het begin maar al snel begon ik het te waarderen.

Dit en nog meer gerechten tref je aan op deze website

Tijdens mijn studentenperiode heb ik het pallet aan smaken verruimd en tijdens mijn verkering met Sjaak is de verzameling kazen echt goed uitgebreid. En nu? Ik lust alle kaas, BEHALVE Emmertalerachtige soorten en Gruyère! Al geniet ik best van een kaasfondue, ik zal er nog steeds niet spontaan voor opteren. Liever een fondue Bourguignon.

Zonder euforie zeg ik erbij dat het geregeld voorkomt dat ik aan Sjaak vraag om de kaas voor te proeven. Hier in Noord-Italië hebben veel mensen standaard een of meerdere kaassoorten op tafel tijdens de ‘borrel’ of als starter voor de cena (avondeten). “Lief, lust ik die kaas?” is het dan. En als het sein op groen staat, dan neem ik ook een stukje. Zo leer ik ook de Italiaanse kazen kennen. Hier in Friulië wordt de Montasio gemaakt en ik zeg je in alle eerlijkheid: die gaat erin als koek. Alle varianten! Doch ook een Fontal, Provolone, Grana, Taleggio, of een Ricotta salata of affumicata gaat er met gemak in.

Zo wordt de kaas gepresenteerd: uitgehold en je mag met je handen een brokje eruit nemen!

Goed, als italofiel heb ik het probleem van de kaas overwonnen.

Maar wat met al die andere producten / ingrediënten die niet op mijn verlanglijstje stonden? Laat ik beginnen door te zeggen dat ik erg blij ben dat ik Sjaak heb ontmoet, een hobbykok met ook nog eens een restaurant diploma op zak. Hij heeft mij door de jaren heen veel laten proeven en leren eten. Eigenlijk gek want bij mij thuis werd ook alles geserveerd. Mijn vader was weliswaar terughoudender in het uitproberen. Hoe ouder hij werd, hoe minder flexibel hij erin ook nog eens werd. Maar aan mijn moeders zijde waren ze gewend aan rijke dissen. Van niertjes tot escargots, van gekookt buikspek tot kogelbiefstuk. Een van mijn ooms was slager die tevens gigantische buffetjes wist klaar te maken. Ondanks de Bourgondische inslag aan moeders zijde, heb ik dat echte culinaire savoir vivre niet direct thuis opgepakt al denk ik wel dat de ‘causa proxima’ van het culinaire genieten dat ik thans ken er wel ligt.

Zwezerik bij Ristorante ‘Da Toni’

Het uitproberen en wennen!

Ik verwijs nog één keer naar ons boek L’amore, waarin wij de eetgewoonten van onze buren / vrienden beschrijven. Een hoofdstuk, waarbij de vertaalsters (het boek wordt ook in het Italiaans uitgegeven) spontaan over hun nek gingen, gaat in het bijzonder over het ‘aparte eten’ van deze eenvoudige maar oprechte en lieve Friulanen. Dankzij onze goede inburgering en het rijke sociale leven hebben wij al snel de mogelijkheid gekregen om in de echte keuken van ‘la mamma’, te kijken. De vindingrijkheid van de Italiaanse ‘Moeder de Vrouw’ om met simpele ingrediënten een verrukkelijke maaltijd te bereiden is echt uniek.

Belangrijk is dat je moet openstaan voor een andere cultuur. ’s Lands eer, ’s lands wijs zeggen wij en de Italianen kennen dan het spreekwoord: paese che vai, usanza che trovi!

Capperi, verschrikkelijk!

Kappertjes, wat een zure krengen! Ik vond ze verschrikkelijk. En nu? Nu vind ik ze zalig. Onlangs kregen wij een potje ‘eigen ingemaakte’ van Donna Enza. Naast dat ze eigen orecchiette maakt, heeft ze de tuin in Puglia vol staan met capperi. Ieder jaar krijgen wij een vasetto (potje) met eigen ingemaakte capperi. Die smaken echt verrukkelijk. Donna Enza heeft veel familieleden in het westen van Nederland en ze is daar – via ‘il Tramonto’ – ongelooflijk bekend vanwege haar geweldige traditionele kookkunsten!

Olijfolie tegenwoordig? In grote hoeveelheden gebruiken wij nu de olijfolie van wijnboer Guido Lorenzonetto, een vriend en bijna buurman in Pertegada, waar wij ons zomerverblijf hebben. Echt verrukkelijk, wat eleganter en minder ‘pesante’ (heftig) dan de zuidelijke olijfoliën, zoals die uit Toscana of Puglia.

Wij doen mee en passen ons aan!

Zo veroordelen wij het ‘andere eten’ niet en trachten zoveel als mogelijk mee te doen. Ook dat hoort bij inburgeren. Tenslotte zijn we hier te gast en worden wij door deze attitude met warmte omgeven. Ik heb ‘trippa alla trevisana’ (pens) geprobeerd en zal dankbaar een volgende hap aan mij voorbij laten gaan. Lingua di manzo con salsa verde (gekookte rundertong met groene peterseliesaus) gaat erin als koek! Van de polpo con patate (octopus met gekookte aardappelen), zoals vriendin Fabiola Tilatti (de vrouw van wijnboer Paolo Ferrin) die maakt, neem ik standaard twee flinke borden.

De octopus is klaar om er carpaccio van te maken

Waar ik niet echt warm van werd, al brak mij wel het zweet uit omdat ik niet wist hoe ik mijn mond kon leegkrijgen, was het verorberen van kleine krabjes. Die je dus heel in de mond steekt, vervolgens de schaal moet kapotbijten om de inhoud te kunnen verorberen waarna je de schaal weer uitspuugt. Dat vond ik echt een gesnert van jewelste zonder daadwerkelijk het genot te bespeuren dat het beetje krabvlees je dan geeft.

Dit krabje steek je dus geheel in je mond: kraak, kraak!

Iets waar ik ook vroeger als kind van gruwelde waren inktvisringen. Als mijn nichtje – we gingen vaak met meerdere families op vakantie – de gefrituurde intkvisringen bestelde, dan draaide ik mij om. Ik kon het niet aanzien. En nu? Nu bestellen wij geregeld – calamari fritti –  als een voorafje. Daarbij beschouw ik de kleine tentakeltjes nu zelfs als een echte lekkernij!

Maar, even iets anders. Gooien de Italianen overal kaas op?

Absoluut niet! Zodra er vis in het gerecht zit, is kaas zelfs verboden! Met Italiaanse fermheid wordt met alle handbeweging aangeduid dat dit echt NIET kan. Volgens ons staat er zelfs gevangenisstraf op! Ach, en heus niet alle Italianen strooien rijkelijk de geraspte Grana Padano over hun lasagne of andere pastagerechten. Het is de idee die wij hebben.

Frico met polenta, dé specialiteit van Friulië

Italiaanse Limbo’s

Terwijl ik dit schrijf denk ik terug aan de zestiger jaren. Zo rond 1969 kwam het eerste Italiaanse gezin in onze buurt (Maasniel) wonen. Omwonenden spraken over de intense knoflookgeur iedere dag. Ze werden dan ook niet spaghetti-vreters genoemd maar knoflook-vreters. En nu, na 13 jaar Italiaanse ervaring, kunnen wij toch echt zeggen dat de meeste vrienden om ons heen bijna spastisch omgaan met knoflook. Slechts 1 teentje in de pastasaus en dan alleen maar tijdens het aanbraden van een beetje ui. Dan halen ze de ‘spicchio’ (teentje) er weer uit. Ze begrijpen niet dat wij zo’n liefhebbers zijn van knoflook. “Maar jullie zijn toch noordelingen, jullie gebruiken toch geen knoflook?”

Als wij dan uitleggen dat wij ook opgegroeid zijn met de Indische keuken waar knoflook toch echt een essentieel onderdeel van uitmaakt, dan valt hun mond open. Helaas blijft die dicht op het moment dat wij – na 3 dagen gekookt te hebben – diverse Indische gerechten uitstallen voor 60 mensen tijdens de uitreiking van de ‘il Tramonto Gondola Award’. Onbegrijpelijk dat ze dan niet de ‘guts’ hebben om van deze gerechten te proeven. Te ‘bang’ om iets nieuws/anders te proeven. Een paar mensen, zoals Carlo Tria van Ristorantino Agli Angeli, is helemaal verrukt van de Babi Pangang. Maar bijna niemand begrijpt de smaak van bijvoorbeeld saté saus. Dat vinden ze vies! Ook al kennen ze deze keuken niet, ze hebben er wel meteen een oordeel over: er zit veel te veel knoflook in! De betweters!

Wij vragen ons geregeld af wat dat Italiaanse spreekwoord ‘Paese che vai, usanza che trovi’ betekent als het om ‘eten’ gaat. Uit de vele gesprekken met Italianen blijkt dat als ze bijvoorbeeld in Nederland op vakantie zijn, iedere avond bij een Italiaans restaurant gaan eten. Ze proberen echt niets anders uit. En zo gaat het hier ook als wij een ander soort buffet klaarmaken. Of het Indisch, Thais of wat dan ook is, het is toch niet wat Mamma klaarmaakt, want alleen dat is goed!

De Friulaanse keuken?

Sjaak en ik proberen de ‘povere’ Friulaanse keuken in een modern jasje te gieten en die via onze Italian Foodblog ‘il Tramonto’ bekend te maken. Diverse recepten tref je er al aan. Wij hopen echt dat wij in de nabije toekomst meer tijd kunnen vrijmaken om dit onderwerp nóg beter op de ‘kaart’ te zetten. Wij vinden de Friulaanse gerechten zeker de moeite waard, al denken we dat – in het kader van marketing en PR – de gerechten een ‘frisse’ of ‘eigentijdse’ update behoeven. Zonder overigens aan puurheid van smaken in te boeten, want die is fenomenaal.

Antipasti: sardientjes in zuur, octopus en inktvis, etc….

KOM BIJ ONS OP VAKANTIE!

Friulië – voluit Friuli-Venezia Giulia genoemd – is een door Nederlanders en Belgen relatief onontdekte Italiaanse regio. Het is een heerlijk gebied waar je alles vindt wat je maar kunt bedenken. Bergen, lieflijke heuvels, stranden. Je kunt er eindeloos fietsen of wandelen (denk aan de Dolomieten). Hou je van oude cultuur dan kun je die van de Kelten, de Romeinen en de Habsburgers volop genieten. Het is het gebied van de beste Italiaanse witte wijnen. Eettentjes zat enne …… de prijzen zijn hier lekker laag en de gastvrijheid is er hoog. Waar vind je dat tegenwoordig nog?

Juist ja, bij ons in Friulië! Van harte welkom, BENVENUTI A TUTTI!

Lees ons eerste boek, L’amore, en beleef onze ervaringen bij het inburgeren in Italië!
De mediagekte rondom het Coronavirus even vergeten en lekker ontspannen bij het carnavalstheater - il favoloso mondo di Walt Disney - van het dorpskoor van Camino al Tagliamento.

L’amore, een boek over twee Nederlanders die een nieuw bestaan opbouwen in Italië

Klik hier voor alle blogs ‘il Tramonto’,
© www.iltramonto.eu – redactie & foto’s: Ad Smets

2 comments

  • Ria vettor

    mijn man komt uit Friuli en wij gaan practies ieder jaar daar naar toe alhoewel hij geen ouders meer heeft en zijn zus is overleden gaan we toch bij de nichten en neven langs alleen dit jaar gaan we niet wel jammer .

  • Sandra Kemna

    Wat een leuk stuk en sommige dingen ook zo herkenbaar. Alleen kaas, ik ben altijd een echte kaaskop geweest. Waar andere kinderen vroeger snoepjes aten, kreeg ik van mijn oma hele hompen kaas in mijn broodtrommeltje als ik bij haar sliep (thuis kreeg ik het niet, het was te duur dus aten wij meer zoetigheid op brood). Oh, en knoflookgek, ik gooi bijna overal wel 4 teentjes in, hahahahah. Ik probeer verder ook alles, behalve orgaanvlees. Ik heb zo mijn grenzen, dat is psychisch, hahahaha. Blijf veilig en byebye, zwaaizwaai.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *