Herkomst van de kerststal

presepe_pertegada_sandron_ad smets_3159Waar komt de traditie van de kerststal eigenlijk vandaan?
Alhoewel er fresco’s uit de derde eeuw zijn gevonden met voorstellingen van de geboorte van het ‘kindje Jezus’, is de kerststal zoals we die nu kennen pas eeuwen later ontstaan. Het begon met een kribbe die tijdens de Heilige Mis op kerstdag op of naast het altaar werd gezet.

Het zal de lezer niet verbazen dat de invoering van de kerststal in Italië is ontstaan. Het zou Franciscus van Assisi zijn geweest, die in het jaar 1223 in het Italiaanse stadje Greccio een ‘levende’ kerststal liet maken. Tijdens de nachtmis wilde hij met een voorstelling met stal, kribbe, stro, dieren en levende personen nadruk leggen op de erbarmelijke omstandigheden, waarin het kind ter wereld kwam.

Franciscus van Assisi heeft de kerststal zoals wij die nu kennen sterk beïnvloed en de franciscanen bevorderden dit gebruik eerst in kerken en veel later bij gezinnen thuis. Zelfs de wereldbekende kerststal op het St. Pietersplein dateert pas uit 1982!!

kerststal in glas en lood_ad smets_3180

kerststal van glas in lood

Kunst of kitsch…..
In Italië zijn de kerststallen uit Napels beroemd. Er is zelfs één straat die alleen maar bestaat uit 40 ateliers en winkels met kerststallen en handgemaakte beelden. Tegenwoordig tref je er zelfs eigentijdse kerstfiguren aan. Voor Napolitanen is het niet vreemd om je kerststal aan te vullen met een beeld van de paus, Barak Obama, Maradonna of Sophia Loren. De een noemt het kunst, de ander kitsch….

Bij ‘ons’ in het noorden van Italië zijn de Italianen behoudender, in ieder geval wat de beelden aangaat. Het blijft bij Maria, Jozef en Jezus aangevuld met os en ezel (die overigens in geen enkel bijbelverhaal voorkomen…..) herders, schapen en op gepaste afstand de Re Magi (de Wijzen uit het oosten). Waar eerst de kribbe leeg bleef tot Kerstavond, ligt kindje Jezus al vanaf de tweede adventszondag (rond onze Sinterklaas) al in menige kerststal. Echter net als bij ons vroeger thuis dat het kindje Jezus pas in de heilige kerstnacht in de kribbe gelegd mocht worden (natuurlijk gepaard gaande met ruzie over wie aan de beurt was) zo gaat het nog steeds bij vele Italiaanse families. Heerlijk zo’n eigen culturele traditie, niet dan?

Concurrentiestrijd
Qua grootte, opzet en thema van de presepi (kerststallen) is er al jarenlang een moordende concurrentiestrijd aan de gang. Alle steden en dorpen wedijveren om de mooiste, grootste of meest originele kerststal. Hoe kun je nog opvallen? In de regio FVG (Friuli Venezia Giulia) worden boekjes uitgegeven met kerststal-routes langs de honderden dorpen en steden.

il tramonto corgnolo 17

compleet Romeins leger in Corgnolo

Ieder jaar proberen wij er een aantal ‘aan te doen’ en iedere keer krijgen we uit alle hoeken weer nieuwe tips voor de komende 10 jaren. Tot onze favorieten behoren de zandsculpturen in de badplaats Lignano en de kerststal van Corgnolo. De laatste beslaat een terrein van 15.000 vierkante meters met 300 levensgrote paspoppen als ‘beelden’, een compleet Romeinse legervesting, stallen met honderden levende dieren, herberg, bakkerij, smederij en vrouwenfiguren die aan de waterkant de was doen. Dus niet direct een kerststal, maar zelfs een heel kerstdorp!

Onderstaande fotoreportage geeft een korte impressie van een aantal kerststal-varianten bij ons in de buurt:

2 comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *